Hemoroidy, czyli guzki krwawnicze odbytu, są przykrą dolegliwością - tym gorszą, im bardziej zaawansowana jest choroba. Można z nimi walczyć za pomocą maści i czopków, ale najważniejsza jest prewencja - dieta bogata w błonnik, odpowiednie nawadnianie organizmu i ruch. Kiedy już nic nie pomaga, zostaje operacja hemoroidów.
Z tego tekstu dowiesz się:
- co to są hemoroidy?
- jakie są przyczyny i objawy hemoroidów?
- jak rozpoznaje się hemoroidy?
- jaki lekarz leczy hemoroidy?
- jak długo trwa leczenie hemoroidów?
- jaka jest różnica między hemoroidami a szczelinami odbytu?
Przyczyny hemoroidów
Hemoroidy są spowodowane poszerzeniem i zapaleniem naczyń krwionośnych w okolicy odbytu i odbytnicy. Najczęściej występujące przyczyny powstania hemoroidów:
- Nadmierne naciskanie podczas wypróżnień. Silne parcie może powodować wzrost ciśnienia w okolicy odbytu i odbytnicy, co prowadzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych.
- Zaparcia. Przewlekłe zaparcia powodują trudności w wypróżnieniu i wymagają większego wysiłku, co może prowadzić do nadmiernego napinania i nacisku w okolicy odbytu.
- Nadwaga i otyłość. Nadmierna masa ciała może zwiększać nacisk na okolicę odbytu, co z kolei zwiększa ryzyko powstawania hemoroidów.
- Siedzący tryb życia. Długotrwałe siedzenie, szczególnie na twardych powierzchniach, może zmniejszać przepływ krwi w okolicy odbytu i odbytnicy, co może przyczyniać się do powstawania hemoroidów.
- Podnoszenie ciężkich rzeczy - może powodować nadmierny nacisk w okolicy odbytu i odbytnicy.
- Ciąża - zmiany hormonalne i wzrost ciśnienia wewnętrznego mogą sprzyjać rozwojowi hemoroidów.
- Geny. Skłonność do rozwijania hemoroidów może być dziedziczna, więc jeśli w twojej rodzinie ktoś miał problemy z hemoroidami, możesz być bardziej podatny na ich występowanie.
- Wiek. Starzenie się organizmu wiąże się z osłabieniem struktury naczyń krwionośnych, co może zwiększać ryzyko wystąpienia hemoroidów.
- Zbyt długie siedzenie na toalecie - zwiększa nacisk w okolicy odbytu.
- Dieta uboga w błonnik. Niedostateczna ilość błonnika w diecie sprzyja zaparciom, a to zwiększa ryzyko wystąpienia hemoroidów.
![]()
Objawy hemoroidów
Objawy guzków krwawniczych mogą być różnorodne i zależą od stopnia zaawansowania problemu oraz indywidualnych cech organizmu. Oto najczęstsze z nich:
- Krwawienie podczas lub po wypróżnianiu.
- Ból. Hemoroidy mogą powodować ból w okolicy odbytu, zwłaszcza podczas wypróżnień lub podczas siedzenia. Pojawia się uczucie pieczenia, ucisku lub dyskomfortu.
- Opuchlizna i guzki. Hemoroidy zewnętrzne mogą powodować opuchliznę i tworzenie się małych guzków wokół odbytu. Mogą być one wyczuwalne na zewnątrz ciała.
- Swędzenie i pieczenie. Okolica odbytu może być podrażniona, co prowadzi do uczucia swędzenia, pieczenia lub dyskomfortu.
- Wypadanie guzków. W przypadku hemoroidów stopnia III lub IV, guzki mogą wychodzić na zewnątrz odbytnicy podczas wypróżnień i być trudne do wprowadzenia z powrotem.
- Czerwona krew w kale. Obecność świeżej krwi w kale bywa związana z obecnością guzków krwawniczych lub szczeliny odbytu.
- Niewielkie wybroczyny. Hemoroidy wewnętrzne mogą powodować niewielkie wybroczyny na powierzchni stolca lub na papierze toaletowym.
Klasyfikacja hemoroidów
Hemoroidy są klasyfikowane na podstawie ich stopnia zaawansowania, co odzwierciedla wielkość i lokalizację guzków hemoroidalnych oraz ewentualne objawy. Klasyfikacja hemoroidów opiera się na skali od I do IV.
- Hemoroidy I stopnia (wewnętrzne). Guzki hemoroidalne znajdują się wewnątrz odbytnicy, mogą powodować krwawienie podczas wypróżnień, ale zwykle nie są widoczne na zewnątrz.
- Hemoroidy II stopnia (wewnętrzne). Guzki hemoroidalne wychodzą na zewnątrz odbytnicy podczas wypróżnień i zwykle wracają do wnętrza po wypróżnieniu. Mogą powodować ból, swędzenie i krwawienie z odbytu.
- Hemoroidy III stopnia (wewnętrzne). Guzki hemoroidalne wychodzą na zewnątrz odbytnicy podczas wypróżnień i nie cofają się samoczynnie do wnętrza. Niekiedy konieczne staje się manualne wprowadzenie guzków z powrotem do wnętrza odbytnicy. Pacjent odczuwa ból, swędzenie, zauważa krwawienie i wypadanie hemoroidów.
- Hemoroidy IV stopnia (hemoroidy zewnętrzne i wewnętrzne) - guzki wychodzą na zewnątrz odbytnicy i nie cofają się do wnętrza, trudno wprowadzić je z powrotem. Są to bardzo bolesne hemoroidy, towarzyszy im krwawienie z odbytu oraz uczucie pełności w okolicy odbytu.
W zależności od stopnia zaawansowania, lekarz może zalecić różne formy terapii, od zmian w stylu życia i stosowania maści po procedury medyczne lub nawet operację hemoroidów.
Diagnostyka hemoroidów
Kto rozpoznaje hemoroidy i jak to robi? Diagnoza hemoroidów powinna być przeprowadzona przez specjalistę - proktologa lub gastroenterologa. Lekarz pyta o objawy, historię zdrowia, występowanie bólu, krwawienia podczas wypróżnień, swędzenia lub pieczenia w okolicy odbytu, wypadanie hemoroidów. Rozpoznanie hemoroidów obejmuje też badanie fizykalne.
Badania hemoroidów
- Badanie fizyczne. Podczas badania fizycznego lekarz sprawdza okolice odbytu i odbytnicy w poszukiwaniu widocznych guzków hemoroidalnych, ocenia stan skóry i śluzówki oraz przeprowadza wewnętrzne badanie odbytnicy za pomocą rękawiczki i narzędzia o nazwie proktoskop lub anoskop.
- Dodatkowe badania. W niektórych przypadkach zlecane są kolonoskopia lub sigmoidoskopia, aby wykluczyć inne poważniejsze problemy jelitowe, które mogą być przyczyną podobnych objawów.
- Ocena stopnia zaawansowania: Na podstawie wyników badań lekarz może ocenić stopień zaawansowania hemoroidów, czy są to hemoroidy wewnętrzne, zewnętrzne czy mieszane. Może również ustalić, czy wymagane jest dalsze leczenie lub bardziej zaawansowane procedury.
Leczenie hemoroidów
Jak leczyć hemoroidy? Będzie to obejmować zarówno zmiany w stylu życia i diecie, jak i stosowanie leków lub nawet interwencję medyczną. Wszystko zależy od stopnia zaawansowania choroby. Poniżej znajduje się przegląd różnych metod leczenia hemoroidów:
- Zmiany w diecie i stylu życia - spożywanie większej ilości błonnika w celu regulacji wypróżnień, odpowiednie nawadnianie organizmu, unikanie długotrwałego siedzenia i nadmiernego napinania okolic odbytu.
![]()
- Preparaty dostępne bez recepty :
-
Kremy, maści i żele. Preparaty te zawierają składniki przeciwbólowe i przeciwzapalne, które pomagają zmniejszyć obrzęk, pieczenie i swędzenie związaną z hemoroidami. Przykłady to maści z hydrokortyzonem, neomycyną, kremy z lidokainą, tribenozydem itp. Leki na hemoroidy do stosowana miejscowego ze standaryzowaną zawiesiną kultury bakteryjnej Escherichia coli - jak wykazano w badaniach -znacząco łagodzą świąd, sączenie i pieczenie spowodowane guzkami krwawniczymi odbytu.
- Tabletki poprawiające krążenie - z diosminą, dobezylanem wapnia albo escyną z kasztanowca - zwiększają napięcie naczyń żylnych, usprawniają krążenie.
- Czopki doodbytnicze - działają przeciwzapalnie, przeciwobrzękowo, przeciwbólowo i łagodzą świąd odbytu.
- Nasiadówki z kory dębu lub rumianku.
- Leki na hemoroidy na receptę - lekarz może zaordynować sile leki przeciwbólowe i takie, które zwężają naczynia krwionośne w okolicy odbytu.
Leczenie zachowawcze hemoroidów polega na stosowaniu maści lub kremów i czopków. Działa na objawy, a nie na przyczyny powstania hemoroidów. Jest skuteczne w początkowych stadiach choroby.
Metody leczenia hemoroidów
Zabiegowe metody w chorobie hemoroidalnej to:
Zabiegowe leczenie hemoroidów pozwala trwale pozbyć się problemu.
Leczenie hemoroidów w ciąży
Leczenie hemoroidów w ciąży musi być przede wszystkim rozważne, by nie zaszkodzić zdrowiu matki i dziecka. Dlatego ważne jest skonsultowanie się z lekarzem przed podjęciem jakiejkolwiek terapii. Jak leczyć hemoroidy w ciąży? Najlepiej zacząć od zmian w diecie i stylu życia - spożywać żywność bogatą w błonnik, dużo pić i ruszać się. Farmaceuci wskazują jako bezpieczne czopki z tribenozydem i lidokainą lub kopolimerem HEMA-HAS oraz maści z wyciągami ziołowymi lub homeopatyczne. Z domowych sposobów sprawdzą się kąpiele siedzące w czystej wodzie lub z dodatkiem soli, które złagodzą ból i swędzenie. Przyjmując pozycję siedzącą, warto korzystać ze specjalnych poduszek z otworem w środku - pozwalają zmniejszyć nacisk na okolice odbytu.
![]()
Różnica między hemoroidami a szczelinami odbytu
To dwa różne schorzenia związane z obszarem odbytu. Hemoroidy są spowodowane poszerzeniem i opuchnięciem żył w okolicach odbytu lub odbytnicy. Najczęstszą przyczyną jest nadmierne ciśnienie w tych żyłach, co może wynikać z przewlekłego zaparcia, długotrwałego napinania podczas wypróżniania się, ciąży, otyłości lub siedzącego trybu życia.
Z kolei szczelina to niewielkie pęknięcie lub ranka w błonie śluzowej odbytu. Przyczyną może być przewlekłe zaparcie, napinanie podczas wypróżniania się, zbyt twarda konsystencja stolca, urazy, infekcje lub nieodpowiednie nawyki higieniczne. Pojawieniu się szczeliny towarzyszy ostry ból i pieczenie podczas i po wypróżnianiu się, może też być widoczne krwawienie.
Powikłania nieleczenia hemoroidów
Niektóre z potencjalnych powikłań to:
- Utrata krwi. Krwawienie z odbytu podczas wypróżnień może prowadzić do niedokrwistości, osłabienia organizmu i uczucia zmęczenia.
- Anemia: Utrata znacznej ilości krwi z powodu krwawienia z hemoroidów może prowadzić do niedokrwistości, co objawia się osłabieniem, bladością skóry, zawrotami głowy i innymi objawami.
- Tromboza: Wewnętrzne hemoroidy mogą tworzyć skrzepy krwi wewnątrz naczyń krwionośnych, co prowadzi do stanu zwanego trombozą hemoroidalną. Objawia się ona silnym bólem i opuchlizną w okolicy odbytu.
- Przewlekłe bóle. Nieleczone hemoroidy mogą powodować przewlekły ból, swędzenie i dyskomfort oraz pieczenie okolicy odbytu, co znacznie wpływa na komfort życia.
![]()
- Chroniczne zaparcia: Hemoroidy mogą prowadzić do chronicznych problemów z trawieniem i zaparciami.
- Utrata guzków: W przypadku hemoroidów stopnia III lub IV istnieje ryzyko utraty guzków, które mogą wymagać interwencji medycznej.
Jak długo trwa leczenie hemoroidów?
Czas trwania leczenia hemoroidów może być zróżnicowany i zależy głównie od stopnia zaawansowania problemu, zastosowanych metod zwalczania żylaków odbytu oraz reakcji organizmu na terapię. W przypadku początków choroby, poprawę - czyli mniejszy ból odbytu, świąd i pieczenie -można odczuć od razu po zastosowaniu środków dostępnych w aptece bez recepty, a po upływie 2-3 tygodni pożegnać kłopot. U niektórych pacjentów współistnieją jednak inne choroby, które mogą wpływać na czas trwania leczenia hemoroidów. Na przykład, osoby z przewlekłymi zaparciami lub innymi zaburzeniami jelitowymi mogą potrzebować dłuższej terapii.
Domowe sposoby na hemoroidy
Oto kilka domowych sposobów, które mogą pomóc złagodzić dolegliwości w okolicy odbytu stanowiące objawy żylaków odbytu.
-
Zimne kompresy. Stosowanie zimnych kompresów może pomóc w zmniejszeniu opuchlizny i złagodzeniu bólu. Możesz używać lodu owiniętego w cienki ręcznik lub specjalne kieszonki chłodzące.
- Kąpiele siedzące. Kąpiele siedzące w ciepłej wodzie mogą pomóc w złagodzeniu bólu i swędzenia związanego z hemoroidami. Unikaj gorącej wody, która mogłaby nasilić podrażnienie. Możesz dodać do wody sól lub specjalne preparaty dostępne w aptekach, korę dębu o działaniu ściągającym lub rumianek.
- Unikanie tarcia: Unikaj tarcia i napinania podczas wypróżnień. Nie dłużej niż to konieczne, unikaj siedzenia na toalecie, co może wywierać nadmierny nacisk na obszar odbytu.
- Stosowanie maści, kremów, czopków. W aptekach dostępne są różne maści i kremy przeciwbólowe oraz przeciwzapalne lub czopki. Zawsze zwracaj uwagę na skład i stosowanie zgodnie z zaleceniami producenta.
- Unikanie nadmiernego napinania. Unikaj podnoszenia ciężarów i nadmiernego wysiłku fizycznego, które mogą zwiększać nacisk w okolicy odbytu.
Profilaktyka żylaków odbytu
Istnieje wiele działań profilaktycznych, które można podjąć w celu zapobiegania hemoroidom lub zmniejszenia ryzyka ich nawrotów. Oto kilka zaleceń dotyczących profilaktyki hemoroidów:
- Zbilansowana dieta bogata w błonnik. Spożywanie pokarmów bogatych w błonnik, takich jak owoce, warzywa, pełnoziarniste produkty zbożowe i roślinne źródła błonnika, pomaga w regulacji trawienia i zapobieganiu zaparciom.
- Nawadnianie. Picie odpowiedniej ilości wody każdego dnia pomaga utrzymać miękkie stolce i zmniejsza ryzyko zaparć.
![]()
- Regularna aktywność fizyczna: Regularna aktywność fizyczna, taka jak codzienny spacer, jogging, jazda na rowerze czy pływanie, pomaga poprawić krążenie krwi i trawienie.
- Unikanie długotrwałego siedzenia. Długotrwałe siedzenie na twardych powierzchniach może zwiększać ryzyko powstawania hemoroidów. Jeśli pracujesz wiele godzin przy komputerze, rób sobie przerwy na wstanie i rozciąganie się.
![]()
- Unikanie nadmiernego napinania. Unikaj nadmiernego wysiłku podczas wypróżnień, bo zwiększa to nacisk w okolicy odbytu. Unikaj również długotrwałego nacisku podczas przechodzenia przez proces wypróżniania.
- Higiena osobista. Starannie utrzymuj higienę okolicy odbytu, ale unikaj nadmiernego szorowania, co może prowadzić do podrażnień.
- Unikanie przesuszających substancji. Ogranicz spożycie pikantnych potraw, alkoholu i kofeiny, które mogą przyczynić się do przesuszenia i podrażnienia jelit.
- Unikanie podnoszenia ciężarów. Unikaj podnoszenia ciężkich przedmiotów, które mogą zwiększać nacisk w okolicy odbytu.
- Odpowiednia technika wypróżnień. Przyjmuj naturalną pozycję siedzącą lub kucającą podczas wypróżnień, co może ułatwić proces i zmniejszyć nacisk na odbyt.
